برای قرنها و سالها، نظامهای درمانی سنتی بهعنوان ستون اصلی حفظ سلامتی خانوادهها و جوامع شناخته شدهاند. امروزه نیز، این روشها در نقاط مختلف جهان کاربرد دارند و افراد زیادی از آن بهره میبرند. در این حوزه، از ترکیب داروهای گیاهی، تکنیکهای طب سوزنی، یوگا، درمانهای بومی و سایر روشهای طبیعی برای مقابله با بیماریها و کاهش درد استفاده میشود.
طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، طب سنتی مجموعهای از دانش، مهارتها و آداب و رسوم مبتنی بر باورها، نظریهها و تجربیات محلی فرهنگهای گوناگون است که در زمینههای پیشگیری، تشخیص، درمان و بهبود بیماریهای جسمی و روانی به کار گرفته میشود. از دیرباز، این نظام درمانی سهم مهمی در کاهش مرگومیر و تسکین دردها داشته و همچنان در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار میگیرد. یکی از مزیتهای بارز آن، دسترسی آسان به منابع درمانی طبیعی است؛ به طوری که داروهای گیاهی آن از نظر ایمنی و سلامت نسبت به داروهای شیمیایی برتری دارند.
طب سنتی دارای چندین شاخه است که هر یک با استفاده از روشها و داروهای منحصر به فرد خود به درمان بیماریها میپردازند. در ایران، دو شاخه برجسته وجود دارند: طب سنتی ایرانی و طب سنتی اسلامی. در ادامه به بررسی این دو حوزه میپردازیم.
این شاخه از قدیمیترین و ریشهدارترین روشهای درمانی در تاریخ ایران بهشمار میرود که از دوران باستان تا به امروز توسط پزشکان و محققان توسعه یافته است. در این نظام درمانی، از گیاهان دارویی، ماساژ و سایر تکنیکهای درمانی برای بهبود وضعیت بیماران استفاده میشود. همچنین، تغذیه مناسب به عنوان عاملی در حفظ تعادل انرژی و بهبود سلامت در نظر گرفته شده است. بهعلاوه، کاربرد انرژی درمانی برای کاهش درد و تسریع بهبودی از ویژگیهای بارز این روش محسوب میشود.
این شاخه، حاصل تلاش پزشکان و دانشمندان اسلامی است که با الهام از آیات قرآن و احادیث پیامبر (ص) شکل گرفته است. طب سنتی اسلامی با بهرهگیری از توصیههای دینی و دستاوردهای علمی متألف از آثار برجسته دانشمندان اسلامی، سعی در ارائه راهکارهایی برای بهبود سلامت افراد دارد.
یکی از مفاهیم اساسی در طب سنتی، تقسیمبندی افراد بر اساس مزاج است که به چهار دسته اصلی تقسیم میشود:
با سابقهای طولانی، طب سنتی از فواید متعددی برخوردار است که مهمترین آنها عبارتند از:
در مجموع، طب سنتی با تلفیق دانش بومی و روشهای طبیعی، همچنان بهعنوان یک گزینه مکمل و موثر در ارتقاء سلامت جامعه مورد توجه قرار دارد.
شیرین بیان که به آن ریشهی شیرین نیز میگویند، گیاهی چوبی و چندساله است که تا حدود ۱ تا ۲ متر رشد میکند. ریشههای بلند و پرچین شیرین بیان بهصورت افقی و زیر زمین پخش میشوند. از ریشهی شیرین بیان بیشتر بهعنوان شیرینکننده در آبنبات و نوشیدنیها استفاده میشود. علاوهبر استفاده از شیرین بیان در خوراکیها، این گیاه بهدلیل خواص درمانی گوناگون خود و افزایش طول عمر و سلامتی از زمانهای باستان مورد توجه قرار گرفته است.
بیشتر بخوانید »
در طب رایج، رویا یا خوابهایی که فرد در طول شب میبیند، ناشی از افکار یا آرزوهایی است که روزانه، به طور مکرر در ذهن افراد نقش بسته است. اما در طب سنتی، رویا نشانه مزاج یا غلبه اخلاطی در بدن است.
بیشتر بخوانید »
دکتر محمدرضا فیروزیفر متخصص گوش و حلق و بینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان اینکه بیشتر مراجعه مردم به دلیل گرفتگی بینی است میگوید: «مشکلات بینی و سینوس، ترشحات بینی و پشت حلق بیشترین علت مراجعه به بیمارستان است. بسیاری از مردم به غلط تصور میکنند که سردرد یا خروپف منشأ بینی و سینوس دارد، اما بیشتر این موارد از جمله خروپف منشأ چندعلتی دارد.»
بیشتر بخوانید »
براساس طب سنتی چینی، گوش بهعنوان نقشه کوچک بدن در نظر گرفته میشود و هربخش آن با اندام و کارکرد مشخصی ارتباط دارد. ماساژ دادن منظم گوش به تنظیم عملکرد اندامهای داخلی کمک کرده و باعث تقویت جریان سیال انرژی حیاتی یا «چی» در سراسر بدن میشود.
بیشتر بخوانید »
به گفته یک متخصص تغذیه، مکملهایی هستند که ممکن است به بهبود و کنترل بیماری کبد چرب کمک کنند. البته مبتلایان باید پیش از شروع مصرف هر نوع مکملی با پزشک مشورت کنند تا نوع و دوز مناسب با شدت بیماری شان انتخاب شود.
بیشتر بخوانید »
استاد دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران به بیان توصیههایی در رابطه با نکاتی که لازم است در فصل پاییز برای حفظ سلامتی رعایت شود، پرداخت.
بیشتر بخوانید »
یونجه علاوه بر اینکه دارای پروتئین، آهن و فسفر است، همچنین وجود ویتامین E، ویتامین C و ویتامین A در یونجه، جایگاه خوبی در طب ایرانی به دست آورده است.
بیشتر بخوانید »
به گفته یک متخصص علوم و صنایع غذایی، سویق یک فرآورده غذایی سنتی و مقوی است که از آسیاب کردن برخی از انواع غلات و حبوبات تفتداده یا برشتهشده مثل گندم، جو، عدس، برنج، نخود و غیره تهیه میشود و این محصول، دارای انواع سنتی و صنعتی است.
بیشتر بخوانید »
خواص و فواید مصرف روغن ذرت برای سلامتی بدن شامل کاهش کلسترول، تقویت سیستم ایمنی، محافظت از پوست و مو و بهبود سلامت قلب است. مصرف متعادل آن انتخابی هوشمندانه در تغذیه روزانه محسوب میشود.
بیشتر بخوانید »
سندرم تخمدان پلیکیستیک یکی از مشکلات شایع در میان زنان سن باروری است که نه تنها بر باروری اثر میگذارد بلکه میتواند سلامت عمومی را نیز تهدید کند. در پژوهشی تازه، درمانهای نوین این بیماری مورد بررسی قرار گرفتهاند.
بیشتر بخوانید »
میهن سلامت مجله پزشکی و سلامت میهن سلامت