برای قرنها و سالها، نظامهای درمانی سنتی بهعنوان ستون اصلی حفظ سلامتی خانوادهها و جوامع شناخته شدهاند. امروزه نیز، این روشها در نقاط مختلف جهان کاربرد دارند و افراد زیادی از آن بهره میبرند. در این حوزه، از ترکیب داروهای گیاهی، تکنیکهای طب سوزنی، یوگا، درمانهای بومی و سایر روشهای طبیعی برای مقابله با بیماریها و کاهش درد استفاده میشود.
طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، طب سنتی مجموعهای از دانش، مهارتها و آداب و رسوم مبتنی بر باورها، نظریهها و تجربیات محلی فرهنگهای گوناگون است که در زمینههای پیشگیری، تشخیص، درمان و بهبود بیماریهای جسمی و روانی به کار گرفته میشود. از دیرباز، این نظام درمانی سهم مهمی در کاهش مرگومیر و تسکین دردها داشته و همچنان در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار میگیرد. یکی از مزیتهای بارز آن، دسترسی آسان به منابع درمانی طبیعی است؛ به طوری که داروهای گیاهی آن از نظر ایمنی و سلامت نسبت به داروهای شیمیایی برتری دارند.
طب سنتی دارای چندین شاخه است که هر یک با استفاده از روشها و داروهای منحصر به فرد خود به درمان بیماریها میپردازند. در ایران، دو شاخه برجسته وجود دارند: طب سنتی ایرانی و طب سنتی اسلامی. در ادامه به بررسی این دو حوزه میپردازیم.
این شاخه از قدیمیترین و ریشهدارترین روشهای درمانی در تاریخ ایران بهشمار میرود که از دوران باستان تا به امروز توسط پزشکان و محققان توسعه یافته است. در این نظام درمانی، از گیاهان دارویی، ماساژ و سایر تکنیکهای درمانی برای بهبود وضعیت بیماران استفاده میشود. همچنین، تغذیه مناسب به عنوان عاملی در حفظ تعادل انرژی و بهبود سلامت در نظر گرفته شده است. بهعلاوه، کاربرد انرژی درمانی برای کاهش درد و تسریع بهبودی از ویژگیهای بارز این روش محسوب میشود.
این شاخه، حاصل تلاش پزشکان و دانشمندان اسلامی است که با الهام از آیات قرآن و احادیث پیامبر (ص) شکل گرفته است. طب سنتی اسلامی با بهرهگیری از توصیههای دینی و دستاوردهای علمی متألف از آثار برجسته دانشمندان اسلامی، سعی در ارائه راهکارهایی برای بهبود سلامت افراد دارد.
یکی از مفاهیم اساسی در طب سنتی، تقسیمبندی افراد بر اساس مزاج است که به چهار دسته اصلی تقسیم میشود:
با سابقهای طولانی، طب سنتی از فواید متعددی برخوردار است که مهمترین آنها عبارتند از:
در مجموع، طب سنتی با تلفیق دانش بومی و روشهای طبیعی، همچنان بهعنوان یک گزینه مکمل و موثر در ارتقاء سلامت جامعه مورد توجه قرار دارد.
شیر و دارچین از ترکیباتی است که سالها در طب سنتی و تغذیه عمومی بهعنوان نوشیدنی آرامبخش و تقویتکننده سلامت استفاده شدهاند؛ ترکیبی که در بسیاری از فرهنگها بهعنوان یک نسخه خانگی برای بهبود خواب، کاهش تنشهای عصبی و تقویت سیستم ایمنی شناخته میشود.
بیشتر بخوانید »
سرپرست معاونت توسعه سلامت دفتر طب ایرانی و مکمل، با اشاره به آسیبهای جدی آلودگی هوا، به ارائه راهکارهایی طبیعی و ساده از آموزههای طب ایرانی برای کاهش اثرات مضر آلودگی بر سلامتی پرداخت. این نسخهها شامل توصیههای تغذیهای و دمنوشهای درمانی هستند که میتوانند به کاهش عوارض آلودگی هوا، به ویژه برای ریهها و قلب کمک کنند.
بیشتر بخوانید »
در دامنههای جنگلی ایلام، درختچهای بهنام محلی «بلالوک» یا آلبالوی وحشی رشد میکند که میوههای ریز، خواص دارویی چشمگیر و نقش اقتصادی سنتی برای مردم محلی دارد.
بیشتر بخوانید »
به گفته یک متخصص فیزیولوژی، سرفه، علل مختلفی دارد که میتوان با برخی درمانهای ساده خانگی با توجه به مزاج فرد با استفاده از تعدادی خوردنیها، آشامیدنیها و فراوردههای طبیعی به رفع آن کمک کرد.
بیشتر بخوانید »
متخصص طب ایرانی گفت: در فصل سرد سال، احتمال شیوع بیماریهای ویروسی بهویژه در دستگاه تنفسی و گوارش افزایش مییابد.
بیشتر بخوانید »
چربی خون بالا یکی از مشکلات رایج در جوامع امروزی است که در صورت کنترلنشدن میتواند به بیماریهای قلبی و عروقی منجر شود. پژوهش تازهای در کشورمان به بررسی نقش گیاهان دارویی در مدیریت این اختلال متابولیک پرداخته است.
بیشتر بخوانید »
همه مغزیجات حاوی کالری بالایی هستند. بنابراین مصرف یک مشت از آنها در طول روز برای کنترل چربی خون کافی است. میتوانید از این مواد غذایی به عنوان میانوعده استفاده کنید یا آنها را به سالاد و اسموتیها بیفزایید.
بیشتر بخوانید »
زعفران از خانواده زنبقیان است و از دوران باستان در نظامهای طب سنتی به عنوان یک عامل درمانی ارزشمند شناخته میشود؛ این گیاه ارزشمند از دیدگاه طب ایرانی یکی از مؤثرترین عوامل برای تقویت قوای جسمانی، ایجاد آرامش روانی و حمایت از سلامت قلبی و عروقی است.
بیشتر بخوانید »
به گفته یک پزشک متخصص طب سنتی، افرادی که مزاج بدن یا مغزشان گرم و خشک است، خوابهای سبک و کوتاه دارند و کسانی که مزاج بدن و مغزشان مقداری رطوبت دارد یعنی سرد و تر است، خوابهای عمیق و طولانی تری دارند.
بیشتر بخوانید »
گیاه حماض، که با نام شیطرج نیز شناخته میشود، یکی از گیاهان دارویی با سابقه طولانی در طب سنتی ایرانی، اسلامی و حتی منابع علمی مدرن است. این گیاه، با نام علمی Lepidium latifolium L، از خانواده چلیپاییان (Brassicaceae) است و به دلیل خواص درمانی متنوع، بهویژه در درمان مشکلات مفصلی، مورد توجه قرار گرفته است.
بیشتر بخوانید »
میهن سلامت مجله پزشکی و سلامت میهن سلامت